فیسبوک شما بعد از مرگ چه میشود؟
در هشت سال اول پیدایش فیسبوک تخمین زده میشود که ۳۰ میلیون کاربر آن از دنیا رفته باشند. بر اساس یک آمار در هر ۲۴ ساعت، حدود ده هزار کاربر فیسبوک میمیرند؛ اما تکلیف حسابِ رفتگان چه میشود؟
صفحات کاربرانِ از دنیا رفته، گاهی فعال میماند. کاربر، چشم از دنیا فروبسته، اما حسابش باز است و برخی از آنها که بهرسم رفاقتهای مجازی این روزگار، دوستیشان به فیسبوک بسته است، برای درگذشته، پیام میگذارند و تصویرش را لایک میکنند و در مواردی، تولدش را هم تبریک میگویند.
اگر صفحه فیسبوک کسی که درگذشته، به شکلی عادی و بدون اطلاع نزدیکانش فعال مانده باشد، حساب او حتماً هک شده و آنها که برای او چیزی نوشتهاند، درخواهند یافت که “او” هکر، یا کسی بوده که از این حساب مجازی، سوءاستفاده میکردهاست.
سیاست کمپانی فیسبوک این است که امکان بازنگهداشتن حساب کاربران درگذشته را ـ البته به شکلی متفاوت از زندگانـ فراهم آورد. ازاینرو، برآورد شده است که تا سال ۲۰۹۸، شمار کاربران مرده فیسبوک از کاربران زنده آن بیشتر باشد و فیسبوک گستردهترین گورستان مجازی جهان شود.
قانون چه میگوید؟
فیسبوک در پی ابراز تمایل بازماندگانی که میخواهند از این راه به یاد عزیزان درگذشتهشان باشند، ادامه زندگی مجازی آنها را ممکن کرده است.
بردلی شیر، حقوقدان و استاد دانشگاه جرج واشنگتن، متخصص وکالت پروندههای شبکههای اجتماعی است. او نخستین وکیل آمریکایی است که با دولت ایالتی (ایالت مریلند) در وضع قوانین شبکههای اجتماعی همکاری نزدیک کرده است.
آقای شیر میگوید: «هک شدن ایمیل و حسابهای شبکههای اجتماعی کاربران پس از مرگ آنها، در موارد بسیاری برای بازماندگان، بهویژه وارثان آنها دردسرساز شده است. اندیشه وضع قوانین ویژه در این خصوص هم، چند سالی است که قوت گرفته است؛ اما تحول فنّاوری و پیشرفت شیوههای هک کردن حسابهای مجازی سبب شده که این قوانین همپیوسته به بهینهسازی نیاز داشته باشند. اگر در وصیتنامه تصریح نشده باشد، هر اقدام بازماندگان ممکن است با دشواری مواجه شود و همواره احتمال هک شدن حسابها و دستبرد به آنها میرود. باآنکه به نظر میرسد ایمیل و کلاود (Cloud) حساستر و شخصیتر باشند، در واقع لزوماً اینگونه نیست. خیلیها اطلاعات و دیدگاههای شخصیشان را در فیسبوک میگذارند و این ممکن است پس از مرگ برای بازماندگان مشکل بیافریند، همانگونه که ممکن است برای زندگان هم دردسرساز شود. در مقررات و نکات حقوقی تازهای که فیسبوک تدوین کرده، به بسیاری از این موارد اشارهشده، اما کمتر پیش میآید که کاربری بنشیند و این نوع جزئیات را پیش از باز کردن حساب فیسبوک بخواند».
از حدود ۵ سال پیش، وکلا و دفاتر حقوقی با تخصص “زندگی مجازی پس از مرگ” شروع به فعالیت کردهاند و بهمرور فعالیتشان بیشتر شده است. این وکلا، بر اساس وصیت کسی که درگذشته، عمل میکنند و مطابق خواستههای او، حسابهای مجازی ـ بهطور خاص حساب فیسبوک اوـ را اداره میکنند و فعال نگاه میدارند.
در سال ۲۰۱۵ فیسبوک، سیاست حقوقی ویژهای برای کاربران مرده وضع کرد. این سیاست، امکان محو شدن حساب کاربر را پس از مرگش فراهم میآورد؛ اما برای این کار گواهی فوت باید به همراه شناسنامه و مدرک شناسایی بازمانده (یکی از نزدیکان) یا وکیلی که تقاضای بستن صفحه را کرده، به فیسبوک ارائه شود.
گزینۀ دیگری که پیش روی کاربران است، تبدیل حساب کاربر درگذشته به “حساب یادگاری” است. حساب یادگاری را وارث یا وکیل متوفی اداره میکند، که اجازه دانلود کردن آرشیو عکسها، پستهای فیسبوک و دیگر اطلاعاتی را که کاربر در زمان زندهبودن به اشتراک گذاشته، خواهند داشت.
فیسبوک در بخش “امنیت حسابهای کاربری” در مورد حساب درگذشتگان توضیح میدهد. در این بخش اشارهشده که پس از تبدیلشدن یک حساب کاربری بهحساب یادگاری، فقط خویشان، وکلا، یا دوستانی که هویت آنها با ارائه مدرک پذیرفتنی از سوی فیسبوک تأییدشده، میتوانند در جستجوی فیسبوکی، نام و حساب کاربر فوتشده را پیدا کنند. همین عده هم، تنها کسانی هستند که میتوانند به یاد عزیز درگذشتهشان، یادداشت بنویسند و روی آن صفحه پست کنند. وقتی حسابی یادگاری میشود، امکان دستکاری و تغییر آن وجود ندارد.
