بسیاری از مردم فکر می کنندکه هوش یک هدیه خدادادی است و برای بهبود آن کار چندانی از ما ساخته نیست. تست های IQ باعث گمراهی ما شده اند و ما را به سمتی هدایت می کنند که باور کنیم هوش و توانایی ذهنی مطلقا ثابت است؛ در صورتی که چنین نیست.
درست مثل شنا کردن، آشپزی، نواختن موسیقی و هر چیز دیگری، هوش و توانایی استفاده از آن نیز مهارتی است که نیاز به تمرین و تقویت دارد. متاسفانه سیستم آموزشی حال حاضر دنیا، ابزار های مناسب و لازم را برای تقویت توانایی ذهنی فراهم نمی کند. در صورتی که هوش خود یک ابزار پایه برای موفقیت در تمامی زمینه های زندگی است. برای هرچه قدرتمند کردن این ابزار و افزایش کارایی توانایی ذهنی خود، در ادامه مطلب با ما همراه باشید.

اهداف خود را مشخص کنید.
اهداف و کارهای خود را اولویت بندی کنید. مدیریت زمان ذهن شما را سازمان یافته تر می کند. در واقع با مدیرت زمان و اولویت بندی کارها، به ذهن خود نظم می دهید و آن را به گونه ای مدیریت می کنید که بیشترین کارآیی و بازده را داشته باشد و بازده بیشتر برابر است با توانایی ذهنی بیشتر.

دانش خود را گسترش دهید.
میزان دانش و معلومات خود را محدود به یادگیری های دوران تحصیل در مدرسه یا دانشگاه نکنید. توانایی ذهنی ابزاری است برای حل مسائل پیرامون با دقت، صحت و سرعت هرچه بیشتر. همانطور که می دانید، برای حل تمامی مسائل از جمله مسائل ریاضی و فیزیک، هرچه فرضیات و پارامتر های مشخص مسئله بیشتر باشد، حل مسئله ساده تر می شود و برعکس عدم آگاهی از بعضی پارامترهای مسئله، می تواند حل آن را غیر ممکن کند. بنابراین هرچه دانش خود را در زمینه های گوناگون گسترش دهیم، پیشفرض ها و پارامتهای ذهنی ما بیشتر و حل مسائل پیرامون در زندگی آسانتر خواهد بود.

تعصب را از خود دور کنید.
یکی از مواردی که حل مسائل را غیر ممکن می کند، فرض غلط است و خب بدیهی است که وقتی مسئله را با یک فرض غلط آغاز کنیم هیچگاه به جواب درست نخواهیم رسید. تعصب، چیزی نیست جز پافشاری بر فرضی که احتمال دارد غلط باشد. گاهی این فرض غلط به حدی بنیادین و اساسی است، که پافشاری بر آن می تواند کل ساختمان ذهنی ما را تحت تاثیر قرار دهد و به تعبیر دیگری می تواند همچون سدی عمل کند که شما را از رسیدن به افق های تازه باز دارد. بنابرین، این احتمال را برای تمامی فرضیات ذهنی خود قائل شوید که شاید اشتباه باشند و با تغییر و تصحیح هرچه سریعتر آنها، سریعتر به جواب صحیح برسید؛ در غیر این صورت، تا ثریا می رود دیوار کج!

افق های ذهنی خود را گسترش دهید.
خود را تنها به یک جنبه زندگی محدود نکنید. بازی کردن، تفریح، گشت و گذار با دوستان، رفتن به مهمانی و آشنایی با آدم های جدید، نواختن موسیقی، یادگیری مهارت های جدید مانند ماهیگیری، خلبانی، قایقرانی و … همگی میتوانند افق های جدیدی را در مقابل ذهن شما پدید آورند و هرچه افقهای ذهنی شما پهناورتر باشند، به شما کمک می کنند که قضایا را از زوایای متفاوتی مورد بررسی قرار دهید. به طور خلاصه سعی کنید که یک انسان تک بعدی و سطحی نباشید، در غیر این صورت، حتی اگر در یک زمینه ای خاص به نهایت دانش موجود رسیده باشید، باز هم هنگامی که در جمعی متفاوت با حوزه تخصص خود قرار بگیرید، کند ذهن به نظر خواهید رسید.

کنجکاو باشید.
یک ذهن کنجکاو و جستجوگر منتظر مطرح شدن سوال نمی ماند بلکه خود در هر لحظه ای سوالاتی مطرح می کند و به دنبال جواب می گردد. این توانایی به شما کمک می کند که پیش از مطرح شدن سوال توسط دیگران، جواب ها را بدانید یا حداقل آمادگی ذهنی داشته باشید و گاها این شما باشید که سوالات ذهنی خود را برای دیگران مطرح می کنید. تا سوالی نباشد، جوابی هم درکار نخواهد بود.

روی دایره لغات خود کار کنید.
از یادگیری لغات و عبارات جدید و نا آشنا فرار نکنید. یادگیری لغات و عبارات ادبی جدید، نه تنها درک شما را هنگام گوش کردن و خواندن سخنان دیگران افزایش می دهد بلکه توانایی های گفتاری شما را نیز بهبود می بخشد. یکی از معیار های مهم سنجش هوش، توانایی های گفتاری است. بنابرین علاوه بر یادگیری عبارات جدید، خواندن و یادگیری شعر و ضرب المثل های گوناگون را نیز به شما توصیه می کنیم.

کتاب های مناسب بخوانید.
خواندن کتاب نه تنها در ظاهر بلکه در حقیقت نیز به هوش شما خواهد افزود. کتاب خواندن یک سرگرمی مناسب برای رشد ذهن شما است. در انتخاب کتاب دقت کنید. سعی کنید کتاب انتخابی علاوه بر این که سرگرم کننده باشد، معلومات شما را نیز افزایش دهد و با چالش های گوناگون ذهن شما را به خود درگیر کند. شاید با جرأت بتوان گفت که بیشتر کتاب های موجود در بازار به لحاظ محتوا، نسبت به وقت گرانبهایی که برای آنها صرف می شود، فاقد ارزش هستند. برای پیدا کردن کتاب مناسب در زمینه های مختلف با افراد مطلع مشورت کنید و اینترنت را جستجو کنید. هنگام خرید کتاب های تاریخی و علمی حتما مطمئن شوید که کتاب بر اساس منابع معتبر تاریخی، آماری و علمی نوشته شده باشد و نه براساس تخیلات مغرضانه نویسنده.

ذهن خود را ورزش دهید.
حل کردن جدول، درست کردن پازل های گوناگون مانند پازل های هزار تکه و “مکعب روبیک” و انجام بازیهای فکری کامپیوتری همگی به افزایش سرعت عملکرد و توانایی ذهنی شما کمک می کنند.

عملیات ریاضی را ذهنی انجام دهید.
یکی دیگر از معیار های سنجش هوش، توانایی انجام سریع عملیات ریاضی به صورت ذهنی است. روش ها و فوت و فن های بسیاری برای انجام عملیات پیچیده ریاضی وجود دارد که با یادگیری آنها می توانید هوش خود را به رخ دیگران بکشید و برعکس، عدم توانایی انجام عملیات ساده ریاضی، شما را فردی بسیار کم هوش نشان می دهد. به علاوه انجام ذهنی عملیات ریاضی به بهبود حافظه نیز کمک می کند.

زبان های جدید یاد بگیرید.
بر اساس مطالعات معتبر، یادگیری یک زبان جدید تنها ۱۶ درصد به کیفیت هوش یا IQ فرد بستگی دارد اما نتیجه ای که دربر دارد بسیار بیش از حد تصور است. تحقیقات دانشگاه کالج لندن (UCL) نشان می دهد افرادی که به بیش از یک زبان صحبت می کنند، مغزشان دارای سلول های خاکستری بیشتری است. همچنین در افرادی که بعد از سن ۳۵ سالگی شروع به یادگیری زبان جدید می کنند، تراکم و چگالی مغز افزایش پیدا می کند. دیگر مزیت های یادگیری زبان جدید می تواند تقویت حافظه، گسترش مرزهای فرهنگی و آشنایی با مفاهیم جدیدی در زندگی باشد.

نمودارهای ذهنی خود را به تصویر بکشید.
افراد باهوش برای برنامه ریزی و فهم بهتر مسائل، افکار خود را به صورت نمودار و اشکال هندسی روی کاغذ می آورند. خود را به کلمات محدود نکنید و با به تصویر کشیدن افکار در ذهن و روی کاغذ، توانایی هوشی خود را بهتر به کار بگیرید. ضعف های خود را بهتر بشناسید و توانایی های خود را ارتقاء دهید.

آنالیز یا تجزیه و تحلیل موقعیت های پیچیده را تمرین کنید.
تمامی موضوعات دنیای پیرامون خود را آنالیز کنید و برای هر چیزی به دنبال دلیل بگردید. این تمرین به شما کمک می کند که به صورت غیر ارادی تمام مسائل کوچک و بزرگ زندگی را آنالیز کنید و به نتایج بهتری دست پیدا کنید. به مرور زمان توانایی شما برای درک مسائل پیچیده تر ارتقاء پیدا می کند و مسائل ساده تر را نیز با سرعت بیشتری درک می کنید.

مهارت های خود را به روز کنید.
بسیاری از افراد بعد از این که وارد یک مرحله سنی خاص می شوند، دیگر دانش و مهارت های خود را به روز نمی کنند. خود را وادار کنید تا از تمام تکنولوژی های روز و دردسترس استفاده کنید. در دنیای امروز میزان دانش ما در استفاده از ابزارهای گوناگون تکنولوژیک با میزان هوشمندی ما گره خورده است. برخورداری از این مهارت ها به ما کمک می کند که بهتر و سریعتر با دنیای پیرامون ارتباط برقرار کنیم.

سفر کنید.
بسیار سفر باید تا پخته شود خامی. این تجربه حاصل از پختگی، به ما کمک می کند که بهتر توانایی های ذهنی خود را به کار بگیریم. اگر امکان سفر خارج از کشور برایتان مهیا نیست، به شهر های مختلف داخلی سفر کنید. فرهنگ موضوعی است که با گدشت زمان و تجربه رویداد های مختلف، یک ملت را شکل می دهد. با سفر به نقاط مختلف می توانید عصاره های متفاوت فرهنگی را بچشید و دریچه هایی را به روی خود باز کنید که با سکون و سالها تفکر به روی شما باز نخواهد شد.