از خودشیفتگی و یا تجملگرایی فرزندتان جلوگیری کنید
تجملگرایی واژه سختی است اما سختتر از آن دیدن فرو رفتن در تجملات در نسل و مردمی است که میخواستند خلاف چنین جهتی حرکت کنند و شاید سختتر این باشد که تجملگرایی به جنینهای به دنیا نیامده هم رسیده. جنینهایی که قرار است در سیسمونیهای چند صدمیلیونی بخوابند، بغلتند، زندگی کنند و تولدهای شاهانه بگیرند و در دنیای بچگیشان فخر لباس و وسایل آنچنانیشان را به هم بفروشند.
فرزندتان را تجملگرا تربیت نکنید!
تجملگرایی واژه سختی است. اتوکشیده و شق و رق. حتی افرادی که در چارچوب آن زندگی میکنند و روزگار میگذرانند، سعی میکنند به نوعی آن را رد کنند اما نه، گویا باید در جمله آخر تجدیدنظر کرد، وقتی در خیابانهایی راه میرویم که ماشینهای چند میلیاردی تنها برای به چشم آمدن و نمایش دادن از آنها رد میشوند، وقتی کانالهای شبکهای را زیر و رو میکنیم و به وضوح شاهد به نمایش گذاشتن اجناس و کالاها و زندگیهایی هستیم که جز تجملاتی بودن صفتی ندارند. تجملگرایی واژه سختی است اما سختتر از آن دیدن فرو رفتن در تجملات در نسل و مردمی است که میخواستند خلاف چنین جهتی حرکت کنند و شاید سختتر این باشد که تجملگرایی به جنینهای به دنیا نیامده هم رسیده. جنینهایی که قرار است در سیسمونیهای چند صدمیلیونی بخوابند، بغلتند، زندگی کنند و تولدهای شاهانه بگیرند و در دنیای بچگیشان فخر لباس و وسایل آنچنانیشان را به هم بفروشند. تجملگرایی واژه سختی است اما سختتر از آن بلایی است که قرار است بر سر نسلی بیاید که باید در چنین افکاری دست و پا بزنند. در موضوع ویژه این هفته به تجملگرایی پرداختهایم که میخوانید. در تهیه این پرونده پرنیان پناهی و فاطمه صفوی همکاری داشتهاند.
تجمل گرایی یعنی تمایل و گرایش به آراسته شدن و تجملات
به نظر میرسد این گرایش در جامعه فعلی ما چه در سطح خانوادهها و چه در سطوح بالاتر رو به افزایش و آثار منفی آن در تمام سطوح قابل لمس است. اینکه چرا گرایش به تجملگرایی تا این حد افزایش یافته از جنبههای مختلف قابلبررسی است. به خصوص که میدانیم فرهنگ ساده زیستی و قناعت در جامعه ما از دیرباز از نسلی به نسلی دیگر، هم توصیه میشده و هم بهعنوان یک ارزش فرهنگی شناخته میشده است.
شاید وجود فضای رقابت بین افراد جامعه است که به این موضوع دامن میزند. گویی آدمها با هم در حال مسابقه برای هرچه با شکوهتر کردن وسایل زندگیشان هستند. در چنین فضایی خیلی از افراد فکر میکند نباید از قافله عقب بمانند.
اینجا لازم است به یک نکته اشاره کنم، قدرت مالی و استقلال پولی تا جایی که فرد امکان تهیه وسایلی را که میخواهد و میتواند از آنها لذت ببرد، پیدا کند خواهد توانست در افزایش احساس رضایت و شادی فردی نقش داشته باشد، اما تحقیقات نشان میدهد از سالهای ۱٩۶۰ تا ٢۰۱۰ با وجود اینکه میزان درآمد در اقشار خانواده کشورهای توسعهیافته بیشتر شد، تفاوتی در میزان رضایت از زندگی و احساس شادمانی آنها نداشته است یعنی پول تا جایی که نیازهای ما را برآورده کند، میتواند نقش موثری داشته باشد و بیش از آن در خوشبینانهترین حالت ممکن اثری بر ایجاد «حس خوب» در ما نخواهد داشت. به قول عطار:
خلعت دنیا زیاد از خویشتن دردسر است
آنچه میآید زیاد از آستین، چین میشود
چه کسانی تجملگرا میشوند؟
آنها آدمهایی هستند که دیگران را مدام در حال قضاوت خود میپندارند و تصور میکنند با تجملات، قضاوت منفی دیگران دربارهشان کمتر خواهد شد و امید دارند که با این کار بیشتر نظر مثبت جامعه را به خود جلب کنند.
تجملگرایان تعمیمساز
برخی نیز «تعمیمسازی» و رفتار خود را اینگونه توجیه میکنند: « همه مردم اینگونهاند و تجملگرایی برایشان مهم است نه فقط من، پس چرا خلاف جریان آب حرکت کنم؟ این کار را میکنم تا انگشتنمای دیگران نشوم!» این از نظر علوم رفتاری یک نوع «تقویت منفی» محسوب میشود؛ یعنی فرد برای آنکه مورد انتقاد قرار نگیرد، این کار را انجام میدهد.
یکی دیگر از موارد موثر، ویژگیهای «کمالطلبی» و «آرمانخواهی» بعضی از افراد است؛ یعنی معتقدند باید کاملترین و بهترین زندگی ممکن را داشته باشند و هیچ نقصی در زندگیشان قابلپذیرش نیست. چنین کسانی برای اینکه به این دنیای ذهنی دست یابند، هزینههای زیادی متحمل میشوند و چون هرچه تلاش میکنند به آن کمال مورد نظر نمیرسند، همیشه ناراضیاند و از داشتهها و متعلقات خود هم لذت نمیبرند و این موضوع بیش از پیش نگرانشان میکند که چرا هر چه متعلقاتم بیشتر میشود، رضایتم به آن اندازه زیاد نمیشود!
تجملگرایان مقایسهگر
مساله دیگر «مقایسه کردن» و «مقایسه شدن» است. یکی از آثار منفی شیوع مقایسه خود با دیگران و مقایسه فرزندان با دیگران، تمایل به تجملگرایی در جامعه است. متاسفانه این نوع مقایسه در اکثر مواقع در سطوح نابرابر انجام میگیرد؛ مثلا ممکن است فردی درآمدش را با صاحبان سایر مشاغل مقایسه یا نوجوان وابسته به خانواده، خود را با یک بزرگسال که درآمد خوب و مستقلی هم دارد، مقایسه کند.
والدین باید بپذیرند و آموزش دهند وقتی آدمها شرایطشان با هم متفاوت است، قرار نیست داشتههایشان با هم مشابه باشد و این فرصتی است مناسب برای آموزش صبر به نوجوانان. البته ایجاد امید در آنها و نوید اینکه میتوانند روزی به این درجه از پیشرفت برسند، لازم است.
تجملگرایان نمایشی
یکی دیگر از مسائل، ویژگیهای «نمایشی» بعضی از افراد است. یعنی نمایش متعلقات بیش از خود آنها ارزشمند و لذتبخش میشود. اینجا فضای خصوصی خانواده جای خود را با نمایشگاه عمومی عوض میکند که هر چه لوکستر باشد یا بیشتر مورد توجه قرار گیرد یا بیشتر بتواند حس حسادت دیگران را برانگیخته کند یا بیشتر بتواند تایید دیگران را به دست آورد، صاحبان آن رضایت بیشتری پیدا خواهند کرد. حال آنکه این نوع رضایت یک رضایت سطحی و ناپایدار خواهد بود.
