۱) طرح پرسشهای بی شمار
یکی از مصاحبه کنندگان تلویزیون را می شناسم که همیشه هر قدر که دلش می خواهد از مصاحبه شونده ی خود پرسش می کند زیرا قادر نیست تنها با یک پرسش سنجیده و مناسب به مقصود خود دست یابد. او در آن واحد پرسشهای بسیاری را مطرح می کند و در اینجاست که سیاستمدار زیرکی که طرف مصاحبه است و مدام از پاسخ دادن طفره می رود، با خیال راحت به آسان ترین پرسشها جواب میدهد و به این ترتیب کسی نمی تواند او را به کوتاهی در پاسخ دادن متهم کند.

۲) طرح پرسش های راه گشا
پرسشهائی هستند که هم میتوانند مستلزم پاسخی روشن باشند و یا اینکه پاسخ آنها چنان محدود باشد که به نظر طفره آمیز و یا به طور کلی نامعقول جلوه کنند. نمونه ای از این دست پرسشهای عمده که فکر می کنم تمام کارآموزان دوره وکالت یاد می گیرند چنین است: «چه وقت از کتک زدن همسرتان دست برداشتید؟»

۳) طرح زودهنگام پرسش های بسیار خصوصی
هر قدر رابطه شما با کسی نزدیک تر می شود، راحت ترمی توانید با وی پرسشهای خصوصی را مطرح کنید. اما اگر خیلی زود این کار را بکنید احتمالاً با پاسخ سرد و غیردوستانه ای مواجه خواهید شد. سعی کنید در یک مهمانی به غریبه ای نزدیک شده و از او در خصوص روابط جنسی اش سؤال کنید. شاید برخی افراد به راحتی و به منظور گشودن باب آشنایی به این پرسش شما پاسخ دهند، اما شاید بیشتر افراد کشیده ای توی صورتتان بخوابانند. همه جور عکس العملی امکان پذیر است.

۴) پرسشهای نابهنگام
بارها در برنامه های تلویزیونی دیده ایم که برخی از مصاحبه گران در محل یک فاجعه حاضر شده و از بازماندگان فاجعه پرسشهایی کلیشه ای و تکراری می کنند . مثلاً از آنها می پرسند نسبت به زن، شوهر یا سگشان که در حادثه خروج قطار از ریل ، جان سپرده اند، چه احساسی دارند. هر چند که این نمونه پرسش اغراق آمیز است ولی مقصود من واقعاً طرح پرسشهای مناسب در زمان مناسب است و به همین دلیل است که پرسش در خصوص جزئیات می تواند مفید باشد.دریافت پاسخهای مفید از افراد مستلزم این است که آنها در وضعیت مناسب فکری باشند. بنابراین اگر لازم است که پرسشهای بازجویانه و دشواری را بپرسید، ابتدا مدتی به حرفهای طرف گوش دهید و بگذارید به وضعیت فکری مناسبی برسد تا بتواند به پرسشهای زیرکانه شما پاسخ دهد.

چگونه پرسش کنیم؟
آخرین نکته ای که می خواهم یادآوری کنم، نحوه طرح کردن پرسش است . همان گونه که در بالا اشاره کردم، افراد باید حتماً در وضعیت مناسبی باشند تا بتوانند به پرسشها پاسخ دهند و در غیر این صورت ، این شما هستید که باید کمک کنید تا در وضعیت فکری مناسبی قرار گیرند. می توانید سه مرحله زیر را قبل از طرح پرسسشهای حیاتی و نقادانه که نیازمند پاسخهای صادقانه و سازنده هستند انجام دهید.

< پرسشهای خود را با چند سوال باز در خصوص مطلب مورد نظر شروع کنید.
< با دقت تمام به حرفهای مخاطب گوش کنید و به او نشان دهید که با توجه کامل به پاسخهایش گوش می دهید و می توانید با او همدردی کنید. وقتی توانستید به این نحو رابطه دوستانه ای با او برقرار کنید…
< به او بگویید که می خواهید پرسش دشواری مطرح کنید و او را آماده کنید تا پرسش شما را به خوبی درک کند.«سوال بخصوصی هست که باید از شما بپرسم. می دانم که ممکن است برایتان سخت باشد، پس اصلاً فکر نکنید که باید فوراً جواب بدهید …»

وقتی افراد را آماده کنید و این فکر را در آنها تقویت کنید که به آسایش آنها توجه دارید، در واقع شوک ناشی از پرسش کاهش می یابد و وقتی به آنها فرصت می دهید تا با خیال راحت به شما پاسخ دهند، احتمال دریافت پاسخی سنجیده تر به جای واکنشی نامعقول ، بیشتر می شود.