آموزش دادن به دانش آموزان نابینا
داشتن فرزند نابینا سخت است، اما سختی وقتی بیشتر میشود که دنبال راهی برای آموزش این عزیزان باشید. در این مقاله چند راهکار را به شما پیشنهاد میکنیم.
به همهچیز برچسب بزنید! برچسبهای بریل بسازید و نام ابزاری که فرزندتان روزانه با آنها در ارتباط است، را بر روی آن بچسبانید. اسباببازیها، بشقاب، لیوان، قاشق، کلید برق، کشوها، کمدها، تلویزیون و هر وسیله دیگری را میتوانید با برچسب بریل مشخص کنید.
او را با کتاب آشنا کنید. هنگامیکه خواندن کتاب برای او را آغاز میکنید، اجازه دهید تا نخست آن را خوب لمس کند و با شکل کلی آن آشنا شود. برایش توضیح دهید که یک کتاب را برای خواندن از سمت راست باز میکنیم و آن را از راست به چپ میخوانیم. عنوان کتاب، نام نویسنده، ناشر و تصویرگر را برای کودک بخوانید. ازآنجاکه فرزندتان نمیتواند تصویرهای کتاب را ببیند، بکوشید بخشهای مبهم را برایش توضیح دهید.
هنگام خواندن او را تشویق کنید تا صفحههای کتاب را او ورق بزند. بر گوشه بالای همه صفحههای کتاب، یکتکه کوچک پارچه ضخیم بچسبانید تا کودک بتواند صفحهها را از هم تشخیص دهد.
فرزند شما هنگام آغاز به آموزش خواندن، باید بتواند انگشتانش را بر روی حروف بریل حرکت دهد و تفاوت مفهوم نقطهها را با یکدیگر دریابد. اکنون، پیش از رسیدن به سن مدرسه، او را تشویق کنید تا صفحه بریل و بافتهای گوناگون را لمس کند و بهتدریج برای درک حروف بریل آماده شود.

بکوشید تا او هر یک از انگشتانش را بهصورت جداگانه تمرین دهد تا برای حرکت بر روی حروف بریل بهتدریج آماده شوند. برای این کار میتوانید اشیای کوچکی، مانند دکمه یا اسباببازیهای کوچک را زیر انگشتانش قرار دهید تا با آنها بازی کند. از فرزندتان بخواهید دکمهها را با انگشت اشارهاش لمس کند نه با تمام کف دستش.
در خواندن بریل، هر دودست فعال هستند. بنابراین کودک را تشویق کنید تا هنگام بازی از هر دودستش استفاده کند. مثلاً با یکدست جعبه اسباببازی را نگه دارد و با دست دیگر، اسباببازی را از پوشش آن بیرون آورد.
درباره تجربههای واقعی برایش بخوانید. کتابهایی را برای خواندن با او برگزینید که مفاهیم آشنایی را برایش در بردارند. موضوعهایی را برگزینید که با روش زندگی او و ابزار و محیطی که او میشناسد هماهنگ باشند.
هنگامیکه کتابی با موضوعی ناآشنا و جدید برای خواندن با فرزندتان برمیگزینید، پیش از آغاز به خواندن او را با موضوع تااندازهای آشنا کنید. اگر کتاب درباره حیوانات است سر زدن به باغوحش یا لمس یک حیوان از نزدیک میتواند مفید باشد. اگر کتاب درباره اشیای پیرامون کودک است، همزمان با خواندن او را به لمس آنچه در کتاب معرفی میشود، تشویق کنید.
احترام گذاشتن به کتاب را خیلی زود به کودک بیاموزید. کتابها را به شکل عمودی در کتابخانه قرار دهید و آنها را بهآرامی و با دقت ورق بزنید.
درباره خواندن با انگشتان (خط بریل) با کودک گفتوگو کنید. با دیدی مثبت به این تجربه بنگرید و بکوشید این دید را در کودک خود نیز به وجود آورید. به فرزندتان بگویید که خواندن با انگشت آنچه تجربه جالبی است و شما چه قدر به او که با انگشتانش میخواند افتخار میکنید.
هنگامیکه کتابی ویژه کودکان نابینا برایش میخوانید تظاهر کنید که شما نیز از روی حروف بریل میخوانید. بگذارید هنگامیکه انگشتانتان را بر روی حروف به حرکت درمیآورید، کودک دستانش را روی دستان شما قرار دهد. این نوع از بچهها دوست دارند کارهای پدر و مادرشان را تقلید کنند. بگذارید تصور کند که شما هم با انگشتانتان میخوانید. در اینجا رعایت فنهای خواندن اهمیت ندارد، مهم این است که او بداند که خواندن با انگشتان هم نوعی روش خواندن است.
هنگامیکه فرزندتان کمی بزرگتر شد و با خواندن بریل آشنایی بیشتری پیدا کرد، یک یا دو واژه را در کتاب موردعلاقهاش در نظر بگیرید و هنگام خواندن آنها، دستانش را بر روی واژهها قرار دهید و آن را باهم بخوانید. واژههایی را برای این کار برگزینید که برایش جالب هستند.
بکوشید با خط بریل آشنا شوید. نیازی نیست که به آن مسلط باشید و یا بتوانید تنها با استفاده از آن بخوانید. اما برای اینکه بتوانید فرزند خود را درروند آموزش خواندن همراهی کنید باید با بریل تااندازهای آشنا باشید.