آشفتگی زندگی روزمره
کمبود آرامش و تمرکز و نیز عدم کنترل رفتارهای غیرمنطقی در کودکان امری طبیعی است. ولی در کودکان مبتلابه ADHD )اختلال بیش فعالی/کمبود توجه(، شدت این مشکلات به حدی است که زندگی روزمره را مختل کرده و بر رشد طبیعی آنها تأثیر میگذارند.
زندگی روزمره کودکان مبتلابه ADHD ، ممکن است آشفته باشد. آنها اغلب اشیا را گم میکنند و زمان و تکالیف درسی خود را فراموش میکنند. در ضمن، برای کودکان مبتلابه ADHD انتظار در صف یا انجام وظایفی که مطلوب آنها نیست، اغلب کار مشکلی است. آنها همچنین ممکن است بهراحتی با دیگران مشاجره کنند زیرا این کودکان سریعتر از همسالان خود، و اغلب بر سر کوچکترین مسائل، آشفته و عصبانی میشوند. کودکانی که از پشتیبانی و درمان مناسب بهرهمند نمیشوند در معرض خطر افت درسی و از دست دادن اعتمادبهنفس قرار میگیرند. آنها ممکن است برای یافتن دوست و مواجهه با موقعیتهای اجتماعی با مشکل مواجه شوند.
ADHD چیست؟
ADHD مخفف عبارت Attention Deficit Hyperactivity Disorder )اختلال بیش فعالی/کمبود توجه( است.
درباره ناهنجاری ADHD که بین ۳ تا ۵ درصد کودکان دبستانی به آن مبتلا هستند، مستندات زیادی وجود دارد و تحقیقات گستردهای در این خصوص صورت گرفته است.
نشانههای اصلی ADHD عبارتاند از:
• کمبود توجه
• رفتارهای بیمنطق
• بیش فعالی
به عبارت سادهتر، کودکان مبتلابه ADHD درزمینه حفظ تمرکز و کنترل رفتارهای غیرمنطقی خود با مشکلات زیادی روبرو هستند. در خانوادههایی که یکی از والدین به ADHD مبتلا بوده است، احتمال ابتلای یکی از کودکان به این ناهنجاری بالا خواهد بود. امروزه شواهد علمی ثابت کرده است که ابتلا به ADHD تااندازهای ارثی است.
نشانه: کوتاهی مدت تمرکز
۱) متمرکز کردن فکر بر روی یک کار، برای وی مشکل است.
۲) اغلب در انجام تکالیف درسی مرتکب اشتباهات ناشی از بیدقتی میشود.
۳) به نظر میرسد که در هنگام صحبت مستقیم با وی، به گوینده توجه نمیکند.
۴) درزمینه انجام دستورالعملها با مشکل روبرو است و اغلب در انجام کارهای مختلف شکست میخورد.
۵) سازماندهی وظایف و فعالیتها برای وی مشکل است.
۶) تمایلی برای انجام وظایفی که نیازمند فعالیت ذهنی است، ندارد.
۷) رویدادهای اطراف، حواس وی را بهآسانی پرت میکند.
۸) اغلب در زندگی روزمره خود فراموشکار است.
۹) اغلب اشیا را گم میکند.
نشانه: بیش فعالی
۱) اغلب در کنترل حرکات دستوپا یا نشستن در یکجا، با مشکل روبرو است.
۲) اغلب در کلاس یا در سایر وضعیتهایی که از وی انتظار میرود تا به مدت طولانی در جای خود بنشیند، از جا بلند میشود.
۳) اغلب بیش ازآنچه مقتضای موقعیت وی است، به اطراف حرکت میکند، خود را بالا میکشد یا از اجسام بالا میرود. این نشانه در افراد بالغ و بزرگسالان ممکن است به یک احساس درونی بیقراری محدود شود.
۴) بازی کردن یا انجام فعالیتهای تفریحی به روش آرام و بیسروصدا، اغلب برای وی مشکل است.
۵) اغلب به نظر میرسد که در حال “دویدن” یا چرخیدن است
۶) اغلب بیشازاندازه صحبت میکند.
نشانه: رفتارهای بیمنطق
۱) اغلب قبل از اینکه سؤال فرد به پایان برسد، باعجله پاسخهایی را بر زبان میآورد
۲) اغلب برای منتظر ایستادن در صف مشکل دارد
۳) اغلب در کار دیگران وقفه ایجاد میکند و مزاحم آنها میشود )مثلاً ورود بدون اجازه به گفتگو یا بازی دیگران(
نحوه تأثیرگذاری ADHD بر روی خانواده چگونه است؟
زندگی با ADHD در درجه اول برای خود کودک یا نوجوان مشکل است. ولی، داشتن یک کودک مبتلابهADHD برای والدین نیز سخت و طاقتفرسا است.
این مشکلات بهویژه در شرایط درخواست مطالبات قابلتوجه است. بسیاری از کودکان مبتلابه ADHD بهسرعت و با احساسات قوی واکنش نشان میدهند که شاید این معنی را در برداشته باشد که آنها به درخواستهایی که آنها را مشکل میپندارند، با عصبانیت و اعتراض پاسخ میدهند. حتی مسائل جزئی می¬تواند به طغیان و صحنههای مملو از احساسات منجر شود.
لازم است تا والدین با نحوه عملکرد چنین کودکانی آشنایی داشته باشند تا رفتار کودک خود را با امرونهی،اظهارات منفی و تهدید به تنبیه کنترل نکنند.
بدون شناخت کافی از نحوه تأثیرگذاری کودک مبتلابه این ناهنجاریها، این خطر وجود دارد که والدین مسئول رفتارهای فوق شناختهشده و مورد سرزنش قرار بگیرند.
داشتن یک برادر یا خواهر مبتلابه ADHD نیز سخت و طاقتفرسا است.
در اکثریت قریب بهاتفاق موارد، برادر یا خواهرهای سالم )غیر مبتلابه ADHD ( ممکن است در خانواده از آزادی عمل لازم بهرهمند نشوند که این امر میتواند به بروز شرایط ناسازگاری منجر شود.
وظیفه من بهعنوان پدر/مادر چیست؟
اگر شما یک پدر/مادر وظیفهشناس هستید، میتوانید به متخصص کودکان، معلم مدرسه یا کلینیک ویژه کودکان و نوجوانان مراجعه کنید.
داشتن حداکثر اطلاعات ممکن درباره عملکرد کودک شما در مدرسه، در مواجهه با دوستان و در منزل، برای گروه ارزیابی ضروری است. بنابراین بهتر است با مسئولان مکتب صحبت کنید تا از نحوه عملکرد کودک خود در آن محیط اطلاع کسب کنید.
وظیفه سیستم مراقبتهای بهداشتی چیست؟
آزمایش سادهای برای تشخیص ADHD وجود ندارد. تشخیص این ناهنجاری به ارزیابی گسترده، تا حدی شامل مصاحبههای دقیق با والدین کودک و گاهی اوقات نیز با خود کودک نیاز دارد.
اطلاعاتی نیز از کارکنان مکاتب جمعآوری خواهد شد زیرا ارزیابی نحوه عملکرد کودک در محیطهای مختلف اهمیت زیادی دارد . فرآیند تشخیص ممکن است شامل آزمونهای روانشناسی و آزمایشهای پزشکی نیز باشد.
ارزیابی کلی یک فرآیند گروهی است که این گروه عمدتاً متشکل از یک پزشک، یک روانشناس و یک متخصص آموزشوپرورش است.
چه کمکهایی ارائه میشود؟
بااینکه در حال حاضر روشی برای درمان کامل ADHD وجود ندارد، ولی راهکارهای مناسبی در این زمینه ارائه میشود. نتایج مطلوب درمانی اغلب از طریق اقدامات حمایتی روانی-اجتماعی در کنار تجویز دارو، حاصل میشود.
در مورد کودکان، حمایت روانی-اجتماعی معمولاً شامل ترکیبی از آموزش والدین، اقدامات مدرسهای، و اقداماتی است که در ارتباط مستقیم با کودک و به شکل حل مشکل و آموزش مهارتهای اجتماعی دنبال میشود.
مزایای استفاده از دارو عبارت است از بهبود تمرکز که کسب دانش، اطلاعات و آموزشها را آسان میکند. برای بسیاری از افراد، استفاده از دارو زندگی روزانه را مطلوبتر میکند.
