اهمیت اقتصادی _اجتماعی بند سلما
نویسنده گزارش:احمد سهیل نصیری
بند سلما افتتاح شد و شادی و امید را به مردم کشور تقدیم کرد. افتتاح این پروژه بزرگ برای مردم از جهتهای مختلف حائز اهمیت است. تولید برق، آبیاری زمینهای زراعتی، ایجاد اشتغال، ایجاد انگیزه برای سرمایهگذاران و… ازجمله مواردی است که با افتتاح بند سلما باعث خرسندی مردم کشور میشود.
در کنار همه این موارد باید به این نکته هم اشاره کرد که با بهرهبرداری از این پروژه، میتوانیم شاهد این باشیم که دولت میتواند بر منابع آبی کشور که در سطح منطقه از اهمیت خاصی برخوردار است کنترل پیدا کند. در این سالها که وضعیت اقلیمی زمین در حال تغییر است و دمای هوا رو به گرم شدن میرود، آب آشامیدنی در تمام جهان اهمیت خاصی پیداکرده است.
کشور ما از لحاظ جغرافیایی کشوری محاط به خشکه است و به آبهای بینالمللی دسترسی ندارد؛ همین امر سبب شده تا از این نقطه، از لحاظ اقتصادی ضربه بزرگی بخوریم؛ اما داشتن منابع ارزشمند آب شیرین چه در روی زمین و چه در زیرزمین سبب شده تا از این طریق بشود عدم دسترسی به آبهای بینالمللی را جبران کرد.
طبق آمار ارائهشده افغانستان در حال حاضر، تقریباً دارای ۷۰۰ میلیارد مترمکعب آب در سطح و زیرزمین میباشد که رقم قابلتوجهی است. با توجه به اقدامهای دولت درزمینهٔ کنترل آبهای جاری در کشور، میتوان امیدوار بود که سران کشور برای کنترل این مایه گرانبها عزم جدی دارند. همچنین این اقدام یعنی کنترل منابع آبی کشور در دههای که از سوی سازمان ملل به «دهۀ آب برای انکشاف پایدار» نامگذاری شده است میتواند از سوی جامعه بینالمللی اقدامی مثبت تلقی شود و کمکهای آنها را برای سایر اقدامها در این زمینه فراهم سازد.
کنترل داشتن بر آبهای داخلی کشور میتواند درزمینههای مختلف برای افغانستان سودمند باشد. اگر سایر بندها در تمام نقاط کشور فعال شود میتوان خوشبین بود که کشور ازلحاظ تولید برق خودکفا میشود. با درنظرداشت حد اوسط میزان مصرف انرژی سرانه در سال، مطابق به آمار ارائهشده در گزارش خبرنامۀ جهان سازمان سیا (۲۰۱۴) که بیش از ۵ کیلووات در ساعت تخمین گردیده، نیاز افغانستان به انرژی برق با توجه به میزان فعلی جمعیت در حدود ۱۹ هزار مگاوات میباشد. (منبع: بی بی سی)
با توجه به آمار ارائهشده و نتایج تحقیقات اخیر، نشان داده که افغانستان با استفاده از منابع خود میتواند ۲۳هزار مگاوات برق تولید کند، حتی میتوان انرژی تولیدشده در کشور را صادر کرد.
از سویی دیگر، در کنار اینکه در حال حاضر برای برق وارداتی، سالانه مبلغ ۲۲۰میلیون دالر از کشور خارج میشود که رقم هنگفتی است، مقدار زیادی از آبهای کشور نیز بدون هیچ قراردادی به کشورهای همسایه سرازیر میشود.
در سالهای گذشته از مقدار نزدیک به ۷۰۰ میلیارد مترمکعب آب جاری در کشور، تنها ۲۵ الی ۳۰ درصد آن را استفاده میشد و مابقی آن به کشورهای دیگر میرفت.
میتوان گفت که افتتاح بند سلما میتواند نقطه آغازی برای پروژههای اینچنینی در سراسر کشور باشد که اگر چنین شود، افغانستان ازلحاظ اقتصادی رشد چشمگیری در منطقه میکند و چهبسا به یک صادرکننده برق در منطقه تبدیل شود.
البته نباید این موضوع را هم فراموش کرد که کشورهایی که در سالهای اخیر از آبهای جاری افغانستان بدون هیچ هزینهای استفاده میکردند، واکنشهایی نشان خواهند داد؛ اما این موضوعها نباید از اراده حکومت برای ایجاد کنترل بر آبهای کشور و استفاده از این آبها برای پیشرفت افغانستان بکاهد.