پیچوخمهای رابطه با ایران برای اشرف غنی
محمد اشرف غنی، رییسجمهور کشور، در ادامه تلاشهایش برای به وجود آوردن اجماع منطقهای بهمنظور فراهم آوری زمینه صلح در افغانستان، به ایران سفرکرده است. بحث و گفتگو بر سر همکاریهای اقتصادی، وضعیت مهاجران افغانستان در ایران، مبارزه با قاچاق مواد مخدر و تروریسم از دیگر هدفهای این سفر خواهد بود.
آقای غنی که پس از روی کار آمدن حکومت وحدت ملی، تأمین صلح در کشورش را در اولویت برنامههای کاری خود اعلام کرد، تاکنون به کشورهای پاکستان، عربستان سعودی، چین، امارات متحده عربی و ترکمنستان سفرهایی داشته است، باهدف دعوت از این کشورها برای تشویق طالبان به آمدن بهپای میز مذاکره.
جمهوری اسلامی ایران بااینکه از حضور غرب در مرزهای شرقیاش ناخشنود است، اما صرفنظر از اختلافهایش با غرب، بهویژه آمریکا، ترجیح داده از دولت افغانستان حمایت کند. بر بنیاد چنین درکی، این کشور در چهارده سال اخیر کمکهای زیادی در زمینههای اقتصادی و فرهنگی به افغانستان کرده است.
در پیش گرفتن این سیاست سبب شده است که ایران در سالهای اخیر بتواند از نفوذ فرهنگی و سیاسی قابلتوجهی در افغانستان بهرهمند شود، بهگونهای که گفته میشود رابطه کابل – تهران گرم¬تر و نزدیکتر از هرزمانی بوده است.
آقای غنی در حالی به تهران رفته است که تنشها در روابط ایران و آمریکا – بزرگترین متحد استراتژیک افغانستان – دستکم بر سر موضوع هستهای ایران کاهشیافته است. بهبود نسبی روابط تهران – واشنگتن میتواند بر گسترش بیشازپیش روابط افغانستان و ایران هم مؤثر باشد؛ ولی باید یادآور شد که آقای غنی برای دستیابی به صلح با طالبان، عربستان سعودی – رقیب استراتژیک ایران در منطقه را بازیگر مهمی در این راستا تشخیص داده است.
نزدیک شدن بیشتر کابل به ریاض نسبت به سالهای گذشته، به امید اینکه دولت عربستان سعودی بتواند راه را به دولت افغانستان برای صلح با طالبان هموار کند، بدون شک میتواند برای تهران ناخوشایند باشد.
سفر اشرف غنی به تهران با تأخیر زیادی نسبت به دیدار او از ریاض و اسلامآباد صورت میگیرد. دلیل به تعویق افتادن سفر او در ماه حوت سال گذشته، برف کوچ یا بهمن در ولایت پنجشیر اعلامشده بود. به باور بعضیها، این تأخیر شاید نشانهای از عدم اعتماد لازم کابل بر حسن نیت کامل مقامهای سیاسی ایران در قبال آوردن صلحی باشد که رقیبان استراتژیک جمهوری اسلامی در منطقه، بازیگران اصلی آن هستند.
چند هفته پیش، زمانی که دولت افغانستان از موضع عربستان سعودی در قبال یمن اعلام حمایت کرد، بلافاصله محمد محقق، معاون دوم ریاست اجرایی، از این موضوع بهشدت انتقاد کرد. این وضعیت در درون حکومت نشاندهنده آن است که هنوز دو جناح حکومت وحدت ملی، چنانکه باید موفق به توافق بر سر سیاست واحدی در قبال ایران نشدهاند.
افغانستان و ایران صرفنظر از اینکه دیدگاههای مقامهای سیاسی این دو کشور همواره میتواند دستخوش تغییر شود، به سبب همسایگی و رابطه دیرینه فرهنگی و واقعیتهای منطقهای ناگزیرند رابطه دوستانه خود را حفظ کنند.