مکتبهای افغانستان کانون توجه احزاب و فرقههای افراطگرا
یکنهاد تحقیقاتی در افغانستان از روند رو به رشد سیاسیسازی مکتبها بهویژه افزایش فعالیت سازمانهای تندرو اسلامی در میان دانشآموزان خبر داده است.
“واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان” میگوید این تحقیق را بر اساس مصاحبه با ۴۳۱ آموزگار و دانشآموز ۱۳۶ مدرسه در ۱۸ ولایت افغانستان انجام داده است.
بر اساس این گزارش، گروههای تندرو فعالیتهای مختلفی در مکتبها انجام میدهند؛ از توزیع جزوههای سیاسی و برگههای تبلیغاتی گرفته تا راهاندازی بحثهای سیاسی و عضوگیری از میان معلمان و دانشآموزان.
درحالیکه وزارت معارف افغانستان، فعالیت سیاسی در لیسهها را ممنوع کرده است، این نهاد تحقیقاتی میگوید یافتههایش حاکی از میزان بالا و رو به گسترش سیاسیسازی لیسههاست.
واحد تحقیق و ارزیابی افغانستان در گزارشش به دو روش فعالیت سیاسی در مکتبها اشاره میکند: “توسعه روحیه ضد نظام که عمدتاً از سوی سازمانهای تندرو مذهبی، غیرقانونی و حتی شورشی انجام میشود و دیگری احزابی هستند که فعالیت نظامی ندارند”.
این نهاد میگوید که توسعه فعالیتهای گروه طالبان، حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار، جندالله و حزبالتحریر باید مایه نگرانی مقامهای دولتی باشد، چراکه این تحقیق نشان میدهد افراطگرایی در مکاتب درحالتوسعه است.
نویسندگان گزارش هشدار دادهاند که اگر رشد کمی دانشآموزان با بهبود کیفیت آموزش و افزایش فرصتهای آموزشی همخوانی نداشته باشد، این وضعیت میتواند به افزایش افراطگرایی در میان جوانان و بیثباتی سیاسی منجر شود.
گروههایی که فعالیت آنها در مکتب برای تهیه این گزارش بررسیشده به پنج دسته تقسیمشده است: گروههای اسلامی، گروههای قومگرا-ملیگرا، گروههای مائوئیست و چپ، گروههای جهادی، و گروههای لیبرال و دموکرات.
گروههای اسلامی شامل حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار، جمعیت اصلاح، حزبالتحریر، طالبان و جندالله میشود و احزاب قومگرا-ملیگرا عبارتاند از ستم ملی (سازمان انقلاب زحمتکشان افغانستان –سازا)، تحریک ملی به رهبری اسماعیل یون، افغان ملت و کنگره ملی.
فعالیت پنج گروه جهادی هم در این تحقیق بررسیشده است: جمعیت اسلامی، حزب وحدت اسلامی، حزب اسلامی، حزب وحدت اسلامی، جنبش ملی اسلامی و حرکت اسلامی به رهبری حسین انوری.
در این گزارش آمده که بیشترین فعالیت را گروههای اسلامی (۸۱.۹ درصد) و کمترین فعالیت را گروههای لیبرال و دموکرات (۱۰.۲ درصد) در مکتبها انجام دادهاند و از میان احزاب اسلامی، حزب اسلامی حکمتیار فعالترین آنهاست (۵۵.۱ درصد).
جمعیت اصلاح سازمان اجتماعی-مذهبی است که در دولت ثبتشده و دارای دفاتر متعدد، دانشگاه، مدارس دینی، رادیو و چند نشریه است. اما حزبالتحریر گروهی غیرقانونی است که معتقد به وحدت جامعه اسلامی و تشکیل خلافت اسلامی است و افغانستان را یکی از ولایتهای این خلافت خوانده است.
گروههای جهادی با ۷۵.۴ درصد در جایگاه دوم قرار دارند و بیشترین میزان فعالیت در مکاتب به حزب اسلامی (۶۱.۸ درصد) و پسازآن به جمعیت اسلامی (۵۸.۳ درصد)، جنبش ملی اسلامی (۲۴.۷ درصد) و کمترین فعالیت به حزب وحدت اسلامی (۱۶.۲ درصد) نسبت دادهشده است.
بر اساس این گزارش، گروههای ملیگرا-قومگرا (ستم ملی، تحریک ملی، افغان ملت، کنگره ملی) با ۵۱.۴ درصد، و گروههای چپی (شعله جاوید، خلق و پرچم) با ۲۰.۶ درصد نیز در مکتبها فعالاند.
پیشازاین انستیتوی مطالعات استراتژیک با انتشار دو گزارش، از افزایش افراطگرایی در مدارس دینی و همچنین دانشگاههای افغانستان خبر داده و هشدار داده بود.
