آکادمی سوئد سوتلانا الکسیویچ (Svetlana Alexievich)، نویسنده اهل بلاروس، را برنده جایزه ادبی نوبل ۲۰۱۵ اعلام کرد.
اعضای آکادمی سوئد او را به دلیل “روایات چندصدایی‌اش، که مظهر محنت و شجاعت در روزگار معاصر ماست” ستوده‌اند.
“صداهایی از چرنوبیل، تاریخ شفاهی یک فاجعه اتمی” مشهورترین اثر اوست.
الکسیویچ از منتقدان دولت کشورش بلاروس است و در یک دوره، از سوی دولت بلاروس مورد آزار و اذیت قرارگرفته بود، ازجمله تلفنش شنود می‌شد و اجازه حضور در محافل عمومی را نداشت.
خانم الکسیویچ تاکنون چند داستان کوتاه، مقاله و گزارش نوشته است ولی خود می‌گوید تحت تأثیر الس آدامیویچ، نویسنده اهل بلاروس، صدای خود را در ژانری موسوم به “رمان جمعی” یا “رمان-سند” پیداکرده است که تلفیق خاطرات افراد از زبان خودشان با روایت‌های مستقیم، اسناد و گزارش‌های یک رخداد یا دوره زمانی است.
او به همین سبک، کتاب “پسران زینک (تابوت فلزی)؛ صداهای شوروی از جنگ افغانستان” را نوشته است که خاطرات سربازان اتحاد جماهیر شوروی سابق و مادرانشان از جنگ افغانستان است – مادرانی که برخی از آن‌ها فرزندانشان را در این جنگ ازدست‌داده‌اند.
برندگان نوبل تاکنون معمولاً بابت آثار داستانی و شعر خود این جایزه را گرفته‌اند و سوتلانا الکسیویچ از معدود نویسندگانی است که در تاریخ نوبل، برای نوشتن مجموعه آثاری که صد درصد داستانی یا شعر نبوده، برنده این جایزه شده‌اند. برتراند راسل و وینستون چرچیل از دیگر برندگان نوبل ادبی برای آثار غیرداستانی بوده‌اند.
خانم الکسیویچ که متولد ۳۱ مه ۱۹۴۸ است، چهاردهمین زنی است که برنده جایزه نوبل می‌شود. پیش از او آلیس مونرو، نویسنده کانادایی و “بانوی داستان کوتاه” بود که سال ۲۰۱۳ جایزه را دریافت کرده بود.
سوتلانا الکسیویچ در کنفرانس مطبوعاتی خود در مینسک که ساعتی پس از اعلام نامش به‌عنوان برنده جایزه ادبی نوبل برگزار شد، گفت که جای تأسف است که شخصیت‌های “صداهایی از چرنوبیل” اکنون نیستند تا خبر جایزه بردن او را بشنوند.
او جایزه خود را به وطنش بلاروس تقدیم کرد و گفت: “این جایزه برای من نیست بلکه برای فرهنگ ماست، برای کشور کوچک ما که در طول تاریخ مصائب فراوانی کشیده است.”