از کشتار ارامنه تا بحران میان ترکیه و آلمان
یک روز پس از “نسلکشی” خواندن کشتار ارامنه در جریان جنگ جهانی اول توسط رییسجمهور آلمان، ترکیه واکنش تندی به این اظهارات نشان داد. وزارت خارجه ترکیه گفت، مردم ترکیه سخنان یواخیم گاوک را “نه فراموش میکنند و نه میبخشند”.
وزارت امور خارجه ترکیه در بیانیهای که روز شنبه (۲۵ آوریل/ ۵ ثور) منتشر کرد به اظهارات رییسجمهور آلمان درباره کشتار ارامنه توسط نیروهای عثمانی در جریان جنگ جهانی اول اعتراض کرد. یواخیم گاوک این کشتار را “نسلکشی” خوانده است.
وزارت خارجه ترکیه گفت ملت ترکیه سخنان رییسجمهور آلمان را “نه فراموش میکنند و نه خواهند بخشید”. در این بیانیه آمده است، «رییسجمهور آلمان حق ندارد ملت ترکیه را به جنایتی متهم کند که مرتکب نشده است».
یواخیم گاوک، رییسجمهور آلمان روز پنجشنبه (۲۳ آوریل/ ۳ ثور) در مراسمی در کلیسای اعظم برلین قتلعام ۵/ ۱ میلیون ارمنی در جریان جنگ جهانی اول را “نسلکشی” توصیف کرد.
این نخستین بار بود که رییسجمهور آلمان حوادث ۱۰۰ سال پیش در مناطق شرقی در قلمروی امپراتوری عثمانی را “نسلکشی” میخواند، بدون آن توجه به اینکه اظهاراتش میتواند بر مناسبات آلمان با ترکیه آسیب وارد کند.
رییسجمهور آلمان سرنوشت ارامنه را “نمونهای از تاریخ کشتارجمعی، پاکسازی قومی، تبعید و نسلکشی در قرن بیستم” ارزیابی کرد. گاوک گفت، در امپراتوری عثمانی “نمونهای از نسلکشی” انجام شد که ملت ارمنی قربانی آن بود.
به گفته یواخیم گاوک، امپراتوری آلمان نیز بهعنوان متحد امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول در جنایات انجامیافته سهیم است.
یک روز پس از سخنان رییسجمهور آلمان، وزارت خارجه ترکیه گفت یواخیم گاوک مجاز نیست، جنایتی را به ملت ترک منتسب کند که مغایر با فاکتهای تاریخی و حقوقی هستند. وزارت خارجه ترکیه هشدار داد، اظهارات گاوک، “اثرات منفی بلندمدت” بر روابط آلمان و ترکیه بر جای خواهد گذاشت.
روز جمعه مجلس آلمان نیز موضع مشابه رییسجمهور این کشور اتخاذ کرد. “نوربرت لامرت” رییس مجلس آلمان گفت «آنچه در میانه جنگ جهانی اول در شرق امپراتوری عثمانی در برابر چشمان جهانیان رخداده است یک نمونه از نسلکشی بود.» دیگر سخنرانان مجلس آلمان از فراکسیونهای مختلف نیز در این ارزیابی رییس مجلس آلمان شریک بودند.
روز گذشته مراسم صدمین سال کشتار ارامنه توسط نیروهای عثمانی در جریان جنگ جهانی اول در ایروان پایتخت ارمنستان برگزار شد. در این مراسم فرانسوا اولاند، رییسجمهور فرانسه، ولادیمیر پوتین، رییسجمهور روسیه و نمایندگانی از ۱۸ کشور دیگر جهان شرکت داشتند.
اردوغان، رییسجمهور ترکیه نیز کشتار ارامنه را “رویدادی غمانگیز” خواند و گفت: «در این روز که برای شهروندان ارمنی ما از اهمیت خاصی برخوردار است، من خاطرهی همهی ارمنیان ساکن امپراتوری عثمانی را که تحت شرایط جنگ اول جهانی جان باختند، گرامی میدارم».