افغانستان در پی ترویج بانکداری اسلامی تلاش می کند
مسئولین اتاقهای تجارت و صنایع افغانستان میگویند که به همکاری شرکت المالی که بخشی از یک شرکت بزرگ بانکداری در خلیج است، تلاش خواهند کرد تا سیستم بانکداری اسلامی را در افغانستان ترویج کنند.
مسئولین اتاقهای تجارت و صنایع روز دوشنبه هنگام امضای قرارداد همکاری با شرکت المالی گفتند که ترویج بانکداری اسلامی در افغانستان هم برای سکتور خصوصی و هم برای مردم از اهمیت خاص برخوردار است.
خان جان الکوزی معاون اتاقهای تجارت و صنایع افغانستان گفت که در این پروژه سمینارها و کنفرانسها برای علمای دینی تدویر میشود تا آنان مردم را برای پیوستن به این نظام بانکی تشویق کنند. به گفتۀ آقای الکوزی این برنامه از رهگذر تبلیغات و آموزش دهی سیستم بانکداری اسلامی در افغانستان اهمیت دارد.
احمد گولیف نماینده شرکت المالی گفت که سیستم بانکداری اسلامی نهتنها در کشورهای اسلامی، بلکه در بسیاری کشورهای غیر اسلامی نیز با استقبال روبهرو شده و در دنیا طرفداران زیادی پیداکرده است.
آقای گولیف با خوشبینی از ترویج این پروژه در افغانستان گفت که سیستم بانکداری اسلامی با اتکا به اصول و ریشههای اسلامی، تغییرات مثبتی را در افغانستان خواهد آورد.
بیمیلی مردم
معاون اتاقهای تجارت افغانستان گفت که هماکنون ۶۰ در صد مسئولین سکتور خصوصی به دلیل حساسیتهای دینی و نیز بلند بودن سود، از قرضههایی که شماری بانکها فراهم میکنند، استفاده نمیکنند. عدم آگاهی مردم از سیستم بانکداری اسلامی، به باور آقای الکوزی دلیل عمدۀ این وضعیت است.
شماری از افغانها به دلیل حساسیتهای دینی از دستگاههای متداول بانکی استفاده نمیکنند.
بانکداری اسلامی نیز اهداف بانکداری متداول جهان را تعقیب میکند یعنی جمعآوری پولهای پراکنده نزد افراد و بهکارگیری پولها بهمنظور کسب مفاد، اما فعالیتها در بانکداری اسلامی بر اساس فقه معاملات اسلامی عملی میگردد که اساسیترین اصل در آن تقسیم سود و زیان حاصله از معامله و اجتناب از پرداخت سود، بهویژه مفاد از قبل تعیینشده میباشد.
عبدالقدیر فطرت، رئیس پیشین بانک مرکزی افغانستان میگوید که سود خط فاصل میان بانکداری اسلامی و بانکداری متداول جهان است. به این مفهوم که در بانکداری اسلامی نرخ بهره، سود یا ربا جواز ندارد و در بانکداری سنتی از نرخ بهره بهعنوان یک عامل اساسی منفعت استفاده میشود.
در نظام بانکداری متداول جهان، حسابات بانکی شامل حسابجاری، پسانداز، حسابات امانت میعادی و حسابهای سرمایه میباشد که بهاستثناء حسابات جاری، به سایر حسابات، سود پرداخت میشود.
تفاوت سیستمهای بانکداری
عبدالعزیز آریایی، پژوهشگر بانکداری اسلامی به رادیو آشنا صدای امریکا گفت که یکی از تفاوتهای اساسی میان بانکداری اسلامی و بانکداری متداول جهان، اصل حلال و حرام مطابق احکام اسلامی است.
آقای آریایی میافزاید که بانکداری اسلامی نمیتواند در معاملاتی دخیل گردد که در اسلام حرام تلقی شده است، چون سرمایهگذاری در بخشهایی که در اسلام حرام دانسته شده است مانند تولید مشروبات الکلی، قمارخانه مواد نشه آور و غیره.
بااینحال موفقیت و جایگزینی بانکداری اسلامی بهعوض بانکداری متداول در افغانستان نکتۀ قابل تعمق است. آقای فطرت میگوید که با وضیعت فعلی در افغانستان، نهادینه شدن بانکداری اسلامی با مشکلات جدی مواجه است.
رئیس پیشین بانک مرکزی افغانستان استدلال میکند که بانکداری اسلامی بیشتر در کشورهای غربی میتواند موفق باشد تا کشورهای اسلامی مثل افغانستان، چونکه به گفتۀ وی در کشورهای غربی سیستم و قوانین وجود داشته و تطبیق نیز میشود و اگر کسی تخلف کند مورد پیگرد قرار میگیرد.
علاوه بر آن، آقای فطرت میگوید که سیستم تفتیش در افغانستان نهادینه نشده است، امنیت تأمین نیست، فعالیت غیرقانونی اقتصادی فراگیر است. بنا به باور وی در همچو شرایط نهادینه شدن بانکداری اسلامی در افغانستان، بعید به نظر میرسد.
در چند سال گذشته، شماری از بانکهای که در افغانستان فعالیت دارند، شعبات بانکداری اسلامی را نیز فعال کردهاند؛ اما به گفتۀ مسئولین اتاقهای تجارت افغانستان شماری از مردم هنوز هم بنا بر حساسیتهای دینی مایل به استفاده از این خدمات نیستند.