سلما را به حال خودش رها خواهندساخت تا شب تاریک هرینشینان را نورانی کند؟!
نویسنده گزارش:احمد سهیل نصیری
نزدیک به چهل سال از اولین روزی که پروژه ساخت بند سلما شروع شد میگذرد. بدون شک در هیچ جای دنیا، ساخت یک سد اینهمه زمان نیاز ندارد؛ اما این زمان با توجه به اوضاع افغانستان طبیعی به نظر میرسد. کشوری که همواره درگیر جنگ داخلی بوده و از این ناحیه ضررهای زیادی دیده است؛ اما وقتی به نزدیک بودن زمان افتتاح این پروژه فکر میکنیم شاید طولانی بودن زمان آن را به خاطر نیاوریم. این بند با تمام سختیها و مشقتها که در راه ساخت آن وجود داشت بهروزهای بهرهبرداری نزدیک میشود و قرار است روزهای خوشی را به مردم هرات و ولایتهای همجوار به ارمغان دهد.
سدی که ظرفیت تولید ۴۲ مگاوات برق را دارد و از آب ذخیرهشدۀ پشت آن، نزدیک به ۷۰ هزار هکتار زمین آبیاری میشوند.
کشور ما همواره مورد دخالت کشورهای بیگانه بهخصوص همسایگان قرار داشته است و درگیر جنگهای داخلی و خارجی بوده است. از زمان ارائه طرح بند سلما و شروع به کار آن در زمان داوود خان، جنگهای داخلی آغاز شد. موضوعی که سبب شد کار ساخت این سد ۴۰ سال طول بکشد.
ازآنجاییکه کشور ایران از آب رودخانه هریرود بهرهمند میشود بدون شک بههیچعنوان دوست ندارد که آب این رودخانه در خاک افغانستان بماند و به کشور آنها نرسد. موضوع آبهایی که از داخل خاک افغانستان به ایران سرازیر میشود موضوع جدیدی نیست و در اکثر دیدار مقامهای بلندپایه دو کشور، روی آن صحبت میشود. این موضوع در مورد کشور ترکمنستان هم که از آب هریرود بهرهمند میشود صدق میکند. ایران و ترکمنستان در سال ۱۳۸۴خورشیدی، روی رودخانۀ هریرود سدی مشترک احداث کردند.
کشور دیگری که از تکمیل شدن پروژه بند سلما خوشحال نیست، بدون شک پاکستان است. پاکستان، در چند سال اخیر تلاشهای زیادی برای ناتمام ماندن پروژه بند سلما انجام داد. مشکلات دیرینه با هند و قابلقبول نبودن پیشرفت افغانستان برای آنها، از دلایلی بود که پاکستان نمیخواست این پروژه به اتمام برسد.
بههرحال، این پروژه با تمام فراز و فرودهای فراوانی که بر سر راه آن وجود داشت، تقریباً تکمیل و طی روزهای آینده به بهرهبرداری سپرده میشود.
حال باید دید که امنیت این پروژه که بزرگترین پروژه زیربنایی کشور است، چگونه تأمین خواهد شد. در مدتزمان ساخت این پروژه نزدیک به بیست مأمور امنیتی جان خود را از دست دادند و با تلاش نیروهای امنیتی حدود یکتن مواد منفجره که گفته میشد برای تخریب کردن بند سلما قرار بود استفاده شود کشف و ضبط گردید.
با این پیشینه، به نظر نمیرسد کسانی که درگذشته با ساخت این بند مشکل داشتند حالا پس از تکمیل شدن و بهرهبرداری آن دست بر کمر بیخیالی بندند و آتش بیار معرکه نشوند.
باید منتظر ماند و دید که کشور ایران که بعد از بهرهبرداری پروژه، میزان آب ورودی رودخانه هریرود به کشور آنها کاهش میابد چه عکسالعملی از خود نشان میدهد و نسبت به این موضوع چگونه اعتراض میکند.
از سویی دیگر کشور پاکستان هم که تاکنون نقش پررنگی در ناامنی افغانستان داشته ممکن است نسبت به بندی که هند در افغانستان ساخته است واکنش نشان دهد.
اما تمام این موضوعات به مقامهای بلندرتبۀ کشور برمیگردد که نسبت به مشکلات بعد از بهرهبرداری بند سلما چگونه اقدام میکنند.
شاید بتوان خوشبین بود که مشکلات موجود با کشور ایران بر سر این موضوع از طریق مذاکره قابلحل باشد؛ اما در مورد مشکلاتی که با کشور پاکستان هست نمیتوان چنین تصوری داشت.
اکنون باید دید که مسؤولان برای تأمین امنیت بند سلما که مردم کشور بهخصوص ولایت هرات، نزدیک به چهل سال منتظر ماندند تا این بند افتتاح شود چه تدابیری روی دست دارد؟
بیگمان، پاسخ این پرسشهای مبهم را، گذر زمان خواهد داد!
