شکسپیر چهارصد سال بعد
۲۳ آوریل امسال چهارصدمین سالمرگ ویلیام شکسپیر است و جهان – از زادگاهش بریتانیا گرفته تا هنگکنگ و لبنان – برای گرامیداشت بزرگترین نمایشنامهنویس انگلیسی زبان آماده میشود. اگرShakespeare400# را در شبکههای اجتماعی جستجو کنید به تعداد قابلتوجهی رویداد فرهنگی برمیخورید – فستیوالهای فیلم و نمایش و رقص، نمایشگاههای مختلف و … – که به همین مناسبت برپاشده یا خواهند شد.
آثار شکسپیر بیش از هر نمایشنامهنویس دیگری در جهان روی صحنه رفتهاند و گفته میشود نوشتههای او پس از انجیل، بیش از هر نوشته دیگری نقلقول شدهاند؛ با این حال اسناد معتبر تاریخی موجود در مورد او به تعداد انگشتان دست هم نمیرسد. در مقابل در مورد زندگی او حدس و گمان و افسانه فراوان است، تا آنجا که برخی از محققان حتی معتقدند آثاری که ما به نام ویلیام شکسپیر میشناسیم در واقع به قلم نویسنده دیگری نوشته شدهاند.
در سال ۱۵۶۴ ویلیام شکسپیر در استراتفورد (واقع در شرق لندن) پا به جهان گذاشت. بریتانیا در آن سالها روزگار تیره و تاری داشت؛ هنوز سه ماه از تولد او نگذشته بود که طاعون استراتفورد را فرا گرفت و یک هفتم جمعیت شهر را به کام مرگ فرستاد. بعلاوه، به دلیل التزام ملکه الیزابت اول -ملکه وقت بریتانیا- به مذهب پروتستان، در دوران او بریتانیا همواره در معرض حمله سایر کشورهای اروپا که از کلیسای کاتولیک پیروی میکردند، قرار داشت. پدر ویلیام نیز اگرچه مدتی شهردار استراتفورد بود، اما با مذهب رسمی همراه نبود و زیر سایه دستگیری و اعدام زندگی میکرد.
مورخان میگویند ویلیام در کودکی در مدرسه گرامر «ادوارد ششم» در استراتفورد، منطق و لاتین خواند و با آثار کلاسیک ادبیِ زبانهای لاتین و یونانی آشنا شد، اما هرگز به دانشگاه نرفت. او احتمالا در حدود سال ۱۵۸۵ استراتفورد شهر زادگاهش را ترک کرد اما روشن نیست که هفت سال پس از آن را چگونه و کجا گذراند؛ در پایان این سالها – که آن را «سالهای گمشده» شکسپیر میخوانند- او از لندن سر درآورد.
لندن در اواخر قرن ۱۶ میلادی پایتخت تئاتر جهان محسوب میشد. ویلیام جوان هم ابتدا کار خود را از بازیگری در تئاتر آغاز کرد و در همان سالن تئاتر، نقش ویرایش نمایشنامهها را هم برعهده گرفت – موقعیتی که به او فرصت داد کم کم نمایشنامههای خودش را بنویسد. گفته میشود طبعآزمایی او در نویسندگی تئاتر با استقبال قابل توجهی مواجه شد و این آغاز راهی بود که سرانجام به نگارش حدودا ۳۸ نمایشنامه و ۱۵۴ سونات انجامید.
با وجود آثار پرتعدادی که به نام او به دست ما رسیده، هیچ نوشتهای به دستخط ویلیام شکسپیر موجود نیست. تمام آنچه باقی مانده، شش امضاست که پای معدود مدارک بازمانده از او آمده اما حتی این ۶ امضا هم شباهت چندانی به هم ندارند.