جشن سه‌هزارساله شدن یک شهر در تاجیکستان
شهر تاریخی حصار در تاجیکستان سه‌هزارساله می‌شود و تاجیکستان خود را آماده برگزاری جشن سالگرد برپایی این شهر باستانی می‌کند.
دو پژوهشگر تاریخ تاجیکستان، “عسگر علی رجب اف” عضو آکادمی علوم تاجیکستان و “سید احمد کلان دارف” مدیر مرکز تحلیل و اخبار سپهر درباره پیشینه ٣ هزارساله شومان (حصار) اظهارنظر کرده‌اند.
“عسگر علی رجب اف” پیشینه فرهنگی حصار را ۵ هزارساله می‌داند. او بر اساس کاوش‌های باستان‌شناسی می‌گوید که ساکنان این شهر، اقوام آریایی بوده‌اند.
گویش آنان، زبان فارسی کهن بوده است و آئین زرتشت، باور دینی اغلب آنان بوده است. او همچنین از نفوذ آئین بودائی در این منطقه سخن می‌گوید ، ولی تأکید می‌کند که دین زرتشتی، آئین اکثریت مردمان این دیار بوده است.
رجب اف، از وجود آتشکده‌های بسیار معروف در حصار و اطراف این شهر سخن می‌گوید و به آتشکده معروف حصار اشاره می‌کند که پس از یورش اعراب، به مسجد مبدل شده است.
در فاصله تقریباً ٣٠ کیلومتری شمال غربی شهر “دوشنبه” پایتخت تاجیکستان بقایای شهر باستانی حصار را می‌یابیم. حصار در بستر دره حصار قرار دارد. کوه‌های «حصار» از طرف شمال، کوه‌های «قاضی ملک» در جنوب، و کوه‌های «باباتاغ» در جنوب غربی، دره حصار را احاطه کرده‌اند.
تاریخچه این محل از حضور ۴٠ هزارساله مردم شهادت می‌دهد. وجود میراث فرهنگی و نشانه‌هایی که در قالب فرهنگ مردم حصاری تبلوریافته است، از تاریخ٣ هزارساله آن حکایت دارد.
حصار از قدیمی‌ترین مناطق تاجیکستان است و مهم‌ترین اثر تاریخی آن «قلعه حصار» است. حصار در طول تاریخ خود نام‌های گوناگونی داشته که برخی از این اسامی عبارت‌اند از «شومان»، «حصار شومان»، «حصار شادمان» و «حصار». اما امروزه از این شهر تاریخی تنها شهرکی کوچک برجای‌مانده که شامل یک دژ مرکزی است که در کنار آن ۲ مدرسه و یک رباط وجود دارد.
در تپه باستانی حصار که دژ حصار بر روی آن قرار دارد، مجموعه‌ای از سفال وجود دارد و همچنین، نشانه‌هایی نیز از سکونت در آن به چشم می‌خورد که مربوط به دوره‌های مختلف پیش از اسلام و اسلامی است.
در داخل قلعه، حوض و باغی جای دارد. پله‌های بزرگ و پیش ایوان‌ها که از خشت‌های قدیمی ساخته‌شده‌اند به قلعه شکوه خاصی می‌بخشند. ولی به‌مرورزمان این پله‌ها تخریب‌شده و از این قلعه تاکنون تنها دروازه‌های عظیم دارای پیش طاق باقی‌مانده است که هرکدام دارای دو مناره ستون‌دار می‌باشند.
درمجموع قلعه حصار که در حدود ٨۶ هکتار مساحت دارد، مسجد، کاروان‌سرا و ۲ مدرسه قرار داشته است. رودخانه‌های «کافرنهان»، «قراتاغ» و «شیرکنت» در بخش پایینی این قلعه جاری می‌شوند.
قلعه حصار که گفته می‌شود بنای اصلی آن ۲۵٠٠ سال قبل ساخته‌شده، هم‌اکنون به موزه تبدیل‌شده است. دروازه‌های آن در قرن ١٧ ترمیم‌شده‌اند، همچنین کاروان‌سرای خشتی اطراف قلعه در سال ١٨٠٨ به دستور حاکم وقت حصار ساخته‌شده است و به‌عنوان مهمان‌خانه مورداستفاده قرار می‌گرفته است.
