بی خوابی اختلالی است که علت های گوناگونی دارد، بی خوابی به دو گروه بزرگ تقسیم میشود: یکی مشکل و دشواری در به خواب رفتن (آغاز خواب) و دیگری مشکل در ادامه خواب. اگر چه بین این دو گروه تداخل زیادی وجود دارد و برخی علل میتوانند باعث ایجاد هر دوی این اختلالات شوند، ولی این تقسیم بندی از نظر درمانگاهی میتواند قابل استفاده و مفید باشد.
گاهی اوقات نیز اختلالات و مشکلات خواب را در سه گروه طبقه بندی می کنند که عبارت اند از:
► اختلال و دشواری در به خواب رفتن
► بیدارشدن های مکرر در حین خواب
► بیدار شدن ناخواسته در نیمه های شب و ناتوانی در خوابیدن
اختلال و مشکل در آغاز خواب، بیشتر در جوانان دیده میشود و برعکس دشواری در ادامه خواب در افراد مسن شیوع زیادتری دارد. در این موارد استثنای بسیاری وجود دارد و ممکن است در بعضی افراد شرایط سنی در نوع اختلال خواب آنها تاثیری نداشته باشد.
بررسی های انجام شده در مورد انواع مختلف بی خوابی ها نشان داده است که در مورد ۸۰ درصد از بی خوابی ها میتوان علت آنها را تشخیص داد. بدیهی است با تشخیص صحیح علت بی خوابی، غالبا میتوان به درمان و رفع آن پرداخت.
امید می رود که به زودی تمام علل و عوامل بی خوابی ها مشخص گردند و اینک به معرفی هر یک از علل و عوامل شناخته بی خوابی ها می پردازیم:

۱-بی خوابی به علت وجود درد و ناراحتی
۲-بی خوابی به علت قطع تنفس در حین خواب
۳-بی خوابی به علت اضطراب
۴-بی خوابی به علت افسردگی
۵-بی خوابی و پرخوابی به علت غده تیروئید
۶-بی خوابی بعلت افزایش سن و پیری
۷-بی خوابی بعلت تاثیر مستقیم داروها
۸-بی خوابی به دلیل قطع مصرف دارو
۹-بی خوابی به دلیل محیط خواب و تغییر ساعت
۱۰-بی خوابی بعلت پرش های شبانه عضلات
۱۱-بی خوابی بعلت ابتلا به پاهای استراحت ناپذیر
۱۲-بی خوابی بعلت عوامل غذایی
۱۳-بی خوابی بعلت اتفاقات دوره ای شبانه
۱۴-بی خوابی به دلیل ضایعات مغزی
۱۵-بی خوابی به علت عادت و ارتباط با گذشته