اختلاف بر روی آب هریرود
محمد اشرف غنی، رییسجمهور کشور در رأس یک هیئت دولتی روز یکشنبه به تهران سفر کرد. روسای جمهور افغانستان و ایران در کنفرانس خبری مشترکی گفتند که دو کشور در زمینههای مبارزه با تروریسم، مواد مخدر و تجارت و ترانزیت باهم همکاری میکنند.
در این سفر حکومتهای افغانستان و ایران دو یادداشت تفاهم نیز امضا کردهاند. یکی از این یادداشتها بین وزارتهای خارجه و دیگری بین وزارتهای تحصیلات عالی افغانستان و وزارت علوم و آموزش عالی ایران امضاشده است.
بااینحال، اختلافنظر در سخنان رهبران افغانستان و ایران در رابطه به آب هریرود در این سفر آشکار بود. حسن روحانی، رییسجمهور ایران از حقابه کشورش در حوزه آبی هریرود سخن گفت و خواستار مذاکره با افغانستان در این زمینه شد؛ اما رییسجمهور غنی بدون اینکه حرف آقای روحانی در این زمینه را رد کند، گفت که مطالعات دقیق و همهجانبه درباره بستر رودخانه هریرود و چهار حوزه آبی دیگر که ایران و افغانستان در مورد رژیم حقوقی آن به توافق نرسیدهاند، مسئلهای بسیار مهم است.
از سوی دیگر ایران و ترکمنستان روی بخشی از حوزه آبی هریرود یکبند آب مشترک اعمار کردهاند با اعتراض افغانستان روبهرو شده است. اما در نشست خبری دو رییسجمهور، به این موضوع اشارهای نشد.
حکومتهای افغانستان و ایران در رابطه به موافقتنامه استراتژیک نیز اختلافنظر دارند. این سند در دوران ریاستجمهوری حامد کرزی، نهایی شده بود، اما حکومت وحدت ملی، تعدیلاتی در این سند وارد کرده است که موردقبول تهران نیست. در یادداشت تفاهمی که به امضای وزیران خارجه دو کشور رسیده، آمده است که سند همکاریهای راهبردی باید تا شش ماه دیگر نهایی شود. این نشان میدهد که در این سفر توافقی در مورد نهایی سازی این سند، به دست نیامد.
جزییات اختلافنظر کابل و تهران در مورد سند همکاریهای راهبردی، تا هنوز رسانهای نشده است و دو طرف تمایلی به رسانهایسازی آن ندارند.
دو کشور بر سر مسئله یمن نیز اختلافنظر دارند. این اختلافنظر در نشست خبری رییسجمهور غنی و رییسجمهور روحانی آشکارا قابلفهم بود. رییسجمهور روحانی گفت که همه کشورهای منطقه ناامن هستند و بمباران و فرستادن نیروی نظامی نمیتواند مشکل یمن را حل کند. رییسجمهور روحانی با اشاره به بحران یمن گفت که رییسجمهور غنی با او موافق است که این مشکل باید از طریق دیپلماسی حل شود و مشکل یمن راهحل نظامی ندارد. اما آقای غنی هیچ اشارهای به مشکل یمن نکرد. دو طرف تلاش کردند تا اختلافاتشان را کمرنگ جلوه دهند.
در همین حال رهبران دو کشور بر گسترش روابط تجارتی و ترانزیتی تأکید کردند. دو رهبر گفتند که بر گسترش روابط در این دو زمینه به توافق رسیدهاند. حسن روحانی، رییسجمهور ایران به بندر چابهار اشاره کرد که قرار است هند را از طریق افغانستان به آسیای مرکزی وصل کند.
رییسجمهور غنی نیز به این موضوع اشاره کرد و گفت که هر دو کشور منافع مشترک دارند و برای تأمین منافع مشترک، همکاریهای اقتصادی، تجارتی و ترانزیتی اساسی است. رییسجمهور غنی افزود که قاچاق مواد مخدر بنیاد اقتصاد جرمی در منطقه است و هر دو کشور توافق کردهاند تا کمیسیون مشترک بسازند و راههای مؤثر مبارزه با مواد مخدر را جستجو کنند. رییسجمهور غنی گفت که آقای اتمر مشاور شورای امنیت ملی افغانستان و آقای رحمانی دبیر شورای امنیت ملی ایران، این کمیسیون مشترک را رهبری خواهند کرد.
در مورد سرنوشت مهاجران مقیم ایران نیز رهبران دو کشور توافق نظر داشتند. رییسجمهور روحانی گفت که همه مهاجران باید ثبتنام شوند و سپس برای همه مهاجرانی که ثبتنامشدهاند، ویزا داده شود. روحانی گفت که این اقدام، زمینه حضور قانونی مهاجران افغان در ایران را فراهم میکند. رییسجمهور غنی نیز گفت که با ثبتنام مهاجران و صدور ویزا به آنان موافق است. رییسجمهور غنی افزود جانب ایران هم به بازگشت داوطلبانه مهاجران، توافق دارد.
این نخستین سفر اشرف غنی، رییسجمهور کشور به تهران میباشد. قرار بود رییسجمهور در ماه حوت سال گذشته به ایران برود، اما برف کوچ در پنجشیر سبب شد تا سفرش به ایران را به تعویق اندازد.