موجب مسرت است که شهریان هرات روزی را برای تجلیل این شهر باستانی برگزیده و فرصتی را فراهم آورده‌اند تا به هرات، این مرکز مهم فرهنگ، صنعت و اقتصاد افغانستان بیندیشند.
هرات باستان مظاهر تمدن‌های بزرگ آریایی، یونانی و اسلامی را در آغوش خود پرورده و در طی قرون متمادی الگویی از همزیستی صلح‌جویانه را به نمایش گذاشته است. این شهرِ مناره‌ها، مساجد، و معماری‌های باشکوه، شهر بسیاری از شاعران، عارفان، دانشمندان و هنرمندان برجستۀ افغانستان و جهان اسلام بوده است.
هرات از میراث داران تمدن کهن سرزمین ماست، و نشان فرزندان نام‌آور آن بر “جریدۀ عالم” به ثبت رسیده است. امام فخرالدین رازی به‌عنوان امام متکلمان، خواجه عبدالله انصاری به‌عنوان پیشوای عارفان، مولانا عبدالرحمن جامی به‌عنوان خاتم شاعران، کمال‌الدین بهزاد به‌عنوان نیای ماندگار هنرمندان، و صدها چهرۀ نامدار دیگر که در عرصه‌های علم، ادب، هنر و فرهنگ تمدن ما درخشیده‌اند، تأیید این مدعا هستند. هرات با پروردن چنان بزرگ‌مردانی در دامان خود، توانست نمونه‌ای موفق از مدارا، تسامح، دانش‌پروری، اخلاق‌مداری، و شکوفایی فرهنگی را به نمایش بگذارد، و خراسان بزرگ را در تاریخ نامدارتر سازد.
همین پیشینۀ درخشان، در ادوار مختلف تاریخی، الهام‌بخش فرزندان هری زمین بوده است تا نقش درخور تحسین خود را به دوش داشته باشند، چه در دفاع از عقیده و پاسداری از آزادی، چه در خدمت به علم و فرهنگ، چه در ترویج تصوف و عرفان، و چه در اشاعۀ هنر و مدنیت. همان‌گونه که هرات در یک روز ده‌ها هزار از فرزندانش را برای دفاع از عزت و کرامت به قربانگاه فرستاد، و در جهاد مقدس سهمی فراموش ناشدنی به عهده گرفت، همچنان توانست در سازندگی و شکوفایی نیز گام‌هایی استوار و ماندگار بردارد.
امروزه دانش‌آموختگان هریوا از مفاخر افغانستان هستند و در کنار سایر نخبگان کشور سهم قابل قدر خود را در انکشاف کشور دارند. عالمان بزرگوار هرات با تأکید بر خط معتدل دینی کمک می‌کنند که جوانان کشور ما از افتادن به دام افراط‌گرایی مصون بمانند. جوانان برومند هرات دوشادوش سایر جوانان کشور هر دم بر مفاخر این آب‌وخاک می‌افزایند. تاجران و سرمایه‌گذاران هرات نیز عرصه‌های صنعت و تولیدات ملی را فعال نگه‌داشته‌اند و در کمک به خودکفایی کشور سهم ارزندۀ خود رادارند. زنان و دختران هرات می‌کوشند با سهم گرفتن در فعالیت‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی نشان بدهند که به‌حق میراث دار محجوبه هروی، مهری هروی و گوهرشاد بیگم بزرگ هستند، و درخور عصر خود به رشد علم و شکوفایی فرهنگ کمک برسانند.
هرات کنونی اما، مانند هر شهر بزرگ کشور مشکلاتی دارد که باید به آن پرداخته شود. هرات به‌مثابه قطب بزرگ صنعت، تجارت، اقتصاد و فرهنگ افغانستان، نمی‌تواند در معرض بی‌توجهی قرار گیرد و مشکلاتش نادیده انگاشته شود، زیرا انکشاف افغانستان بدون انکشاف هرات قابل‌تصور نیست. به همین جهت، پیشرفت فزایندۀ هرات در عرصه‌های صنعت، ترانزیت، زراعت، و توسعۀ شهری از اولویت‌های ماست.
درزمینۀ صنعت، که هرات شاهد موفقیت‌های افتخارآمیزی بوده است، حکومت متعهد است تا بستر پویایی مستمر آن را هموار کند و موانع را از راه آن بردارد. در سفری که به ترکمنستان داشتیم، توافق صورت گرفت که لین ۱۲۰ ولت برق به ۲۲۰ ارتقا یابد، و ضایعات ۶۰ تا ۷۰ فیصدی که درگذشته بود برطرف گردد. ما می‌خواهیم هم شهر هرات و هم شهرک صنعتی آن از برق دوام‌دار برخوردار باشند. ما با ایران نیز به توافق رسیده‌ایم که درزمینۀ تأمین مابقی نیاز برق هرات و فراه همکاری کند، تا مشکلات این عرصه کاملاً مرفوع گردد. حمایت از صنعتگران و فعالان امور تولیدی نیز در برنامه‌های آتی ما قرار دارد.
برای رونق بیشتر زراعت هرات، علاوه بر حمایت از کشتمندان، باغداران، زمین‌داران و سرمایه‌گذاران در این عرصه، پیشرفت کاربند سلما، طبق پلان در نظر گرفته‌شده، به‌صورت هفته وار تعقیب می‌شود. همچنان، به یکی از متخصصان برجسته کشور، دکتر همایون قیومی، برنده جایزه انجینیری از سلیکان والی، که در سفر هرات ما را همراهی می‌کرد، وظیفه داده‌شده است که شخصاً برق هرات را تعقیب کرده و گزارش بدهد.
ازنظر ترانزیتی، برنامه تکمیل خط آهن و همچنان شاهراه حلقوی روی دست است. هرات از این طریق نقش مرکزی در وصل کردن آسیای غربی با مناطق آسیای شرقی خواهد داشت. برای تکمیل خط آهن و رساندن آن تا شهر هرات، با کشور ایتالیا مذاکراتی در حال جریان است. همچنان می‌خواهیم از طریق ترکمنستان تورغندی را احیا کرده و آن را با شهر پیوند بدهیم. به‌زودی هیئتی چینی برای تهیه پلان زیربنا و تکمیل خط آهن وارد کشور خواهد شد. شاهراه حلقوی پیش‌ازاین با مشکلات جدی مواجه گردیده بود، و شخصاً به کابینه وظیفه سپرده‌ام که کار این شاهراه به‌صورت بنیادی به نتیجه برسد. با این حساب، قرار است که هرات نه‌تنها نقطۀ وصل غرب و شرق کشور، بلکه همچنان، نقطۀ وصل ایران، آسیای میانه، و کشور چین باشد.
برای توسعۀ شهری هرات، در سفر چین، درخواست نمودیم که هرات با یکی از بهترین شهرهای انکشاف یافتۀ آن کشور، بنام “تیان جیان” توأمیت پیدا کند. برای این هدف قرار است که هفتۀ آینده، هیئت چینی به کشور آمده، کار را روی پلان گذاری آن شروع کند.
در عرصۀ انکشافی، تمام پروژه‌های مربوط به کشورها و نهادهای بین‌المللی در شش ماه گذشته مورد غور و بررسی مجدد قرارگرفته و با رفع کاستی‌هایی که ملاحظه می‌شد، فیصله صورت گرفته است که پلان ملیِ مدیریت آب و زمین تهیه گردد. در همین راستا، در مذاکرات آذربایجان صحبت‌های مقدماتی برای سرمایه‌گذاری آن کشور بر روی تولید سمنت هرات صورت گرفت، و برای تعقیب آن دکتر صاحب صبا عازم آن کشور شد تا فرصت اجرائات عملی آن فراهم شود.
درزمانی که دکتر صاحب صبا به مقام ولایت هرات قرار داشت، من شخصاً برای تهیه دیدگاهی جامع جهت تحول بنیادی هرات، در جریان و در ارتباط قرار داشتم، و اکنون هم می‌خواهیم بارأی تأیید گرفتن باقیمانده اعضای کابینه، به ادامه گام‌هایی که برداشته‌شده است، نقش مرکزی هرات برجسته گردیده، و شاهد تحولی مثبت و همه‌جانبه باشیم.
من خود در سال‌هایی که در بیرون از کشور قرار داشتم، یک سال تمام روی جوی‌ها و منابع آبی هرات کارکردم. هرات همچنان که بیشترین آثار تاریخی مربوط به قرن شانزدهم را در سطح کشور در خود جای‌داده است، ظرفیت‌های فراوانی برای رشد متناسب با قرن بیست و یکم دارد، و می‌تواند نقش تاریخی خود را در شکوفایی کشور ما از نو به عهده بگیرد.
در پایان، با سپاس از برگزارکنندگان همایش روز هرات، آرزومندم که این دست از تلاش‌ها به تقویت بیشتر روحیۀ ملی و عِرق وطن‌دوستی بینجامد، و این روحیه را بیش از گذشته در یکایک فرزندان کشور تقویت بخشد.
محمد اشرف غنی
رییس جمهوری اسلامی افغانستان