مسجد تاریخی فرهاد پاشا، در بوسنیا بازگشاییشد
بیش از ۱۰ هزار مسلمان روز شنبه در مراسم بازگشایی مسجدی در بوسنیا گردهم جمع شده بودند که صربها آن را در جنگ سالهای ۱۹۹۲ – ۱۹۹۵ انفجار داده بودند
مسجد “فرهاد پاشا” یا “فرهاد دیجا” که در قرن ۱۶ اعمار شده بود، شاهکار مهندسی دورۀ عثمانی و یکی از ۱۶ مسجد در شهر “بونجا لوکا” است که صربها در پی مصدوم یا ویران کردن آنها بودند تا همه نشانههای تاریخی اسلام را بردارند.
درمجموع ۵۳۴ مسجد در بوسنیا وجود دارد.
مسلمانان یگانه هدف آنان نبودند، بلکه کرواتها و سایر گروههای غیر صرب نیز در میان کسانی شامل بودند که از خانههایشان بیرون رانده میشدند، داراییشان غارت میشد و در نهایت شماری از آنان کشته و برخی دیگر نیز در کمپهای اجباری برده میشدند.
پسازآنکه ۱۰۰ هزار نفر در جنگ کشته شد، در سال ۱۹۹۵ توافق صلح سبب تجزیۀ کشور به دو بخش شد؛ یکی بخش صربها که بونجا لوکا در آن موقعیت دارد و دیگر بخش کرواتها و مسلمانان بوسنیایی. توافق یادشده به مهاجران حق داد که به خانههایشان برگردند و بازسازی مسجد فرهاد دیجا مشوق این طرح بود.
اما یک گروه ملیگرای صرب در سال ۲۰۰۱ مانع تهدابگذاری این مسجد شد که در آن رویداد یک بازدیدکنندۀ مسلمان کشته و دهها نفر دیگر زخمی شدند. نیروهای ناتو، سفیران خارجی را که در مراسم تهدابگذاری مسجد شرکت کرده بودند توسط بالگردها از محل رویداد انتقال دادند.
فعالان حدود ۳۵۰۰ پارچۀ ساختمان مسجد را که زباله نشده و در دریا انداخته نشده بود جمع کرده و توسط کمپیوتر آنها را در جاهای اصلیشان در بدنۀ ساختمان مسجد نصب کردند. بازسازی مسجد ۱۵سال را در برگرفت.
روز شنبه در ۲۳ می سالروز تخریب مسجد فرهاد دیجا مقامهای صرب بوسنیایی بیش از ۱۰۰۰ پولیس را برای تأمین امنیت مراسم بازگشایی این مسجد توظیف کرده بودند که در آن رهبران بوسنیا، دیپلوماتها و مقامهای خارجی، نمایندگان مسیحیان و یهودیان نیز شرکت داشتند.
این رویداد، نمادی از تلاشهای بیشتر برای احیای بافت چند دینی و چندملیتی بوسنیا است. ترکیه و شماری از کمککنندگان به شمول صربها هزینۀ بازسازی این مسجد را پرداختهاند.
صربها در جریان جنگ، مسلمانان بوسنیایی را ترک خطاب کرده و سرکوب آنان را انتقامگیری از تهاجم ترکهای عثمانی در چندین صدسال پیش میخواندند.
جا کوب فینسی رهبر اجتماع یهودی بوسنیا گفت که ندرتاً یک یهود در گشایش مسجد سخنرانی میکند اما افزود که این کار امروز در بوسنیا تحقق یافت. به همین سان، رهبران کلیساهای کاتولیک و اورتودوکس بوسنیا از این رویداد استقبال کردند.
حسین کاوازوویچ رهبر مسلمانان بوسنیا گفت: «اختلافات ما اشتباه تاریخی نه بلکه تحفۀ خداوندیاند و هرگونه خشونت برضد آن اختلافات، ضدیت با ارادۀ خدا است».